لحن از دیدگاه وزن همچنان که شعر یا نظم در مقابل کلام بدون وزن یا نثر قرار دارد .در ایقاع نیز ، که نغمه ها و لحن ها در آن معادل حروف و کلام در زبان هستند. با دو نوع لحن روبرو هستیم : الحان دارای وزن آزاد و الحان موزون

اردیبهشت, 1396 بدون نظر آموزشی

انواع لحن از دیدگاه وزن

 

همچنان که شعر یا نظم در مقابل کلام بدون وزن یا
نثر قرار دارد .

در ایقاع نیز ، که نغمه ها و لحن ها در آن معادل حروف و کلام در زبان هستند. با دو نوع لحن روبرو هستیم : الحان دارای وزن آزاد و الحان موزون .

1 . الحان دارای وزن آزاد

 

الحان بدون وزن و مشخص هستند که در اصطلاح ” گوشه ها ی آوازی ” نام دارند

و بیشتر گوشه ها در ردیف های سازی و آوازی ازین دسته هستند. این گوشه ها را نوازنده ساز یا خواننده اجرا میکنند .

لحن ها در گوشه های آوازی را ، که با ساز یا بدون استفاده از کلام و واژه های زبان اجرا می شوند ،می توان به بخش های کوچک تری با نام جمله انگاره و بخش های دیگر تجزیه کرد .

مانند یک قطعه شعر که به بیت ، مصراع ، واژه ها ، و … تجزیه می شود .

بنابراین بخش های یاد شده همچون ارکان و افاعیل در عروض هستند ، که از چند نغمه یا نقره به هم پیوسته تشکیل یافته اند ، و جمله های موسیقایی نام دارند. هنگامی که گوشه ها با کام یا اشعار خوانده می شوند ، خواننده برای اجرای آن از شعرهای مختلفی که در اوزان عروضی گوناگون سروده شده اند ، بهره می برد .

در این لحن ها وزن عروضی شعر در روند ترکیب نغمات و ملودی ساخته شده بسیار موٍثر بوده و در مواردی می توان گفت وزن اصلی قطعه ای که خواننده به صورت آواز خوانی یا غزل خوانی اجرا می کند ، همان وزن عروضی شعر استفاده شده است.

به عبارتی ، در اینجا ایقاع و عروض در هم تنیده و پنهان می شوند و وزن شعر نیز در لحن تاثیر گذار است.

2. الحان موزون

 

اما نوع دیگر لحن در موسیقی لحن های ریتمیک و دارای وزن اند. که آن نیز به دو گروه تقسیم میشوند:

الحان موزون بی کلام :

الحان موزون بی کلام مانند ضربی ها ، چهار مضراب ها ، رنگ ها ، و …. که کلام در آنها  کاربردی ندارد و فقط با ساز اجرا میشوند. این دسته از لحن ها نیز کاملا بر اساس ارکان و ادوار ایقاعی ساخته و نواخته شده اند و با آن ادوار مطابق هستند .

الحان موزون دارای کلام :

 

اما دسته دیگر لحن هایی هستند که در آنها عروض و ایقاع در کنار هم به کار رفته اند . این دسته را ، که از گذشته دارای انواع گوناگونی بودند ، با نام لحن، تصنیف، ترانه، و اسامی دیگر شناخته و می شناسند. تصنیف ها بر اساس نوع شعر ، ترکیب لحن ، و ساخت به انواع مختلفی تقسیم میشوند

تصنیف شامل دو بخش اصلی است

1- الحان یا مجموعه ای از نغمات با ترتیب زیرو بمی خاص و دارای نظمی مخصوص به خود که دوری از ادوار ایقاعی را در خود دارد . همان گونه که یک شعر از ابیات و مصرع های گوناگون تشکیل شده است ، که آن نیز از چینش واژه ها و در نهایت در کنار هم قرار گرفتن حروف با نظمی خاص در یکی از اوزان
عروضی حاصل میشود .

2- شعری که بر روی الحان تصنیف خوانده شده و واژه ها و حروف آن به ترتیب بر نغمات منطبق می شود…..

بر گرفته از کتاب وزن موسیقی و شعر به اهتمام احمد رضایی

آموزشگاه آوای جم

(مطهری)(سهروردی)(هفت تیر)(بهارشیراز)(مفتح)

برچسب ها

ارسال نظر شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *