“فرم” در موسيقى ايرانى مهم ترين فرم هايى كه در موسيقى ايرانى براى ساختن آهنگ متداول بوده است عبارتند از پيش درآمد، چهار مضراب، تصنيف، رِنگ و قطعات آزاد.

خرداد, 1396 بدون نظر آموزشی

“فرم”

"فرم" در موسیقی ایران آوای جم
“فرم” در موسیقی ایران آوای جم

در موسيقى ايرانى
مهم ترين فرم هايى كه در موسيقى ايرانى براى ساختن آهنگ متداول بوده است عبارتند از پيش درآمد، چهار مضراب، تصنيف، رِنگ و قطعات آزاد.
پيش درآمد
در موسيقى ايرانى پيش درآمد به قطعه ى موزونى گفته مى شود كه قبل از در آمدِ هر دستگاه يا آوازى اجرا مى شود. هدف از ايجاد اين “فرم” آماده كردن ذهن شنونده با دستگاه يا آواز مربوطه بوده است. متذكر مى شود كه قسمت هاى متشكله ى يك پيش درآمد در واقع از همان دستگاه يا آواز مربوطه گرفته مى شود. به عبارت ديگر “فرم”  پيش درآمد خلاصه اى از درآمد و گوشه هاى مهم يك دستگاه يا آواز است كه در قالب هاى ريتميك اجرا مى شود.
روح الله خالقى در كتاب ((سرگذشت موسيقى ايران)) چنين نوشته اند:(( داستان پيش درآمد- پس از مشروطيت و آزاد شدن اجتماعات و تشكيل انجمن ها چنانكه قبلا اشاره شد اركستر با عده ى بيشترى تشكيل گرديد و اولين كنسرت ها به تشويق ظهيرالدوله در مجالس بزرگى كه عده ى بيشترى شنونده داشت به گوش مردم رسيد ،بنابراين براى شروع كنسرت آهنگ هاى ديگرى لازم بود كه مفصل تر باشد و چند دقيقه اى به طول انجامد تا مردم را براى شنيدن ساز و آواز تنها، آماده كند پس احتياج موجب به وجود آمدن “فرم” پيش درآمد شد.
ممكن است “فرم” پيش درآمد ،سابقه ى قديم ترى داشته باشد منتها مختصر و خلاصه بوده و از حدود درآمدهاى اوليه ى آواز تجاوز نمى كرده است. چنانكه در رديف موسيقى كه مخبرالسلطنه از روى سه تار منتظم الحكما نوشته در قسمت همايون ، قطعه اى است به نام پيش درآمد محمدصادقخانى ، اين قطعه ى سه ضربى است و به آواز بيشتر شباهت دارد و شايد از گوشه هايى است كه محمدصادق خان مى زده و امروز هم ، آهنگ آن در آوازها متداول است.
آقا حسينقلى هم بعد از محمد صادق خان پيش درآمدى به وزن ٢ در ماهور ساخته است ولى
قبل از درويش خان اين پيش درآمد ها قطعات مستقلى نبوده و جزء رديف به شمار مى رفته آنچه مسلم است مبتكر پيش درآمد به سبك امروز درويش خان است. ))

پريودها يا عبارات موسيقى يك “فرم” پيش درآمد معمولا از ميزان هاى ساده تشكيل مى شوند.هر عبارت يا پريود موسيقى در يك پيش درآمد معمولا معرف درآمد و يا يكى از گوشه هاى دستگاه است.

اين پريود ها از فرارهايى تشكيل مى شوند كه عموما ميزان هاى آن ها جفت است و معمول ترين آن ها فرازهايى است كه هر فراز آن از چهار ميزان تشكيل مى شود. البته پيش درآمدهايى هم وجود دارند كه فرازهاى آنها از چهار ميزان كمتر يا بيشتر است. بيشتر سازندگان اين قبيل پيش درآمدها به اصول جمله بندى موسيقى واقف نبوده و ملودى هاى خود را بنا به احساس خود ساخته اند. عبارات و پريود هاى متشكله ى پيش درآمدهايى كه تا كنون ساخته شده است معمولا از نظر ريتم و حركت ملودى به هم شبيه هستند و در آن ها كمتر از پريود ها و عباراتى كه با يكديگر متضاد باشند استفاده شده است ولى نبايد اين مطلب را يك اصل كلى و اصولى دانست و به آن مقيد بود بلكه بايستى از به كار بردن پريود هاى متضادى كه بر زيبايى ملودى مى افزايند دريغ ننمود

آموزشگاه موسیقی آوای جم (مطهری)

برچسب ها

ارسال نظر شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *